وضعيت مگس زيتون در ايران و جهان چاپ ارسال به دوست
نگارش یافته توسط سروش، مديرآفات اشجار سازمان حفظ نباتات کشور   
19 خرداد 1386 ساعت 11:45

 

 نياز مبرم کشور به روغن و وابستگی شديد به خارج از کشور جهت تامين آن باعث گرديد سياستگذاران بخش كشاورزي به منظور كاهش وابستگي اقدام به توسعه سطح زيركشت گياهان روغني برای نيل به اين هدف بنمايند. 

يكي از گياهاني كه مقرر شد سطح زيركشت آن به شدت افزايش يابد زيتون بود. در اين راستاي سطح زيركشت زيتون از قريب 15 هزارهكتار به حدود 000/100 هكتار رسيده است واين سطح در طي يك برنامه ده ساله به 000/600 هكتار بايد برسد. تاچندي پيش به جز شرايط آب و هوايي فاكتور ديگري به طور عمده تهديدكننده اين برنامه توسعه نبود. ولي متأسفانه از مردادماه 1383 كه براي اولين بار آفت مگس زيتون ازكشور گزارش گرديد زنگ خطر به صدا درآمد و در مدت كمتر از سه ماه دامنة گسترش آفت 13 استان را در برگرفته است.مگس زيتون Batrocera  oleae   با نام عمومي Olive  Fruit  Fly يكي از مهمترين آفات زيتون مي باشد. لارو اين آفت با تغذيه ازگوشت ميوه، باعث ريزش ميوه ها قبل از برداشت، كاهش كيفيت روغن زيتون و ورود قارچهاي پاتوژن از محل سوراخ ورودي لاروها شده كه اسيديته داخل ميوه ها به ميزان دوتا چهار برابر افزايش مي يابد. اگر   ميوه ها از واريته هاي كنسروي باشد، بازارپسندي محصول بواسطه خسارت مستقيم لاروها از بين مي رود. همچنين اين  حشره قادراست باكتري مولد گال زيتون با نام علمی Pseudomonas  savastanoi را هم انتقال دهد.اين آفت، يك ميزبانه وچند نسلي است كه به انواع زيتون اهلي خسارت وارد مي كند.منشأ اين آفت كشورهاي حاشيه درياي مديترانه است و اولين گزارش مربوط به قرن سوم قبل از ميلاد مسيح مي باشد. اين مگس درتمام كشورهاي حوزه درياي مديترانه، مناطق شمال شرقي و حنوبي آفريقا، جزايرقناري، هند، پاكستان و غرب آسيا وجود دارد و از نيمكره شرقي شروع و در نيمكره غربي به كاليفرنيا محدود مي گردد.مگس ماده هنگاميكه ميوه زيتون براي تخمگذاري مناسب است، به اين گياه جلب  مي شود.تخم گذاري تحت تأثير مواد جلب كننده كه از تركيبات مشتق شده از Oleoeuropeine قراردارد. تخمهاي مگس زيتون زيرپوست ميوه هايي كه هنوز مورد تخمگذاري قرار نگرفته اند گذاشته مي شود. لاروهاي خارج شده از تخمها از مدت 37 روز در دماي 5/12 درجه تا 9 روز در دماي 30 درجه سانتي گراد تغذيه مي كنند.شفيره درخاك در زيردرخت ميزبان ايجادشده و حشرات بالغ در شرايط مناسب در تمام طول سال ظاهر ميشوند. ولي درشرايط محيطي مناسب بصورت شفيره در خاك و يا در ميوه هاي آلوده مي توانند زمستان گذراني كنند. درتابستان دماي بالاي حدود 33 درجه سانتي گراد و بالاتر باعث ايجاد مرگ و مير تخمها، لاروها و شفيره ها ميشود. اين مرگ ومير زماني كه دماي بالا با رطوبت نسبي پايين همراه باشد بيشتر ميشود. كنترل مگس زيتون به روشهاي مختلف صورت مي گيرد. مبارزه پيشگيري كننده براساس بهره برداري از فعاليت تغذيه اي حشرات بالغ است كه اينها به تركيبات پروتئين هيدروليزات جلب مي شوند كه اين مواد درتركيب باسموم فسفرة آلي يا پيرتروئيدها به عنوان طعمه به كار ميروند و امروزه اين روش در سطوح وسيعي در يونان_ تونس_ اسپانيا و سايركشورها انجام ميگيرد.سمپاشي عليه لاروها با استفاده از لاروكش ها انجام مي شود. حشره كشهاي سيستميك به صورت پوششي به صورت هوايي يا زميني پاشيده مي شوند. اين روش درگذشته درسطح وسيع مورد استفاده قرار مي گرفت، اما امروزه كمتر به كار مي رود.درحال حاضرروشهاي Mass  Trapping بااستفاده از تله هاي Mcphail همراه با فرمون جنسي و يا روش Mass  Trapping با استفاده از تله هاي olipe و كاربرد قرص Torula و همچنين روش  Bait spray با استفاده از تركيب مبتني بر باكتري Polysacharaspara spinospa مورد استفاده قرار مي گيرد. در يونان تله هاي   Eco Trap كه تركيبي از فرمون جنسي _ مواد جلب كننده آمونياكي و سموم پيروتروئيده مي باشد در باغات به كار مي رود.جهت مبارزه بيولوژيك با استفاده از ورود دشمنان طبيعي (مبارزه بيولوژيك كلاسيك) و حفاظت و حمايت از دشمنان طبيعي موجود در دنيا صورت مي گيرد. يكي از مهمترين عوامل بيولوژيك زنبور  (Hymenoptera : Braconidae)  Opius concolor   مي باشد كه در بهار و تابستان رهاسازي مي كنندو پارازيتوئيد لارو آفت محسوب مي گردد و در كشورهاي فرانسه، يوگسلاوي، يونان، ايتاليا و اسپانيااردن – لبنان و آفريقاي جنوبي كاربرد داردرديابي و نمونه برداريدر رديابي اين آفت از روشهاي بدام اندازي حشرات و نمونه برداري از ميوه ها استفاده مي شود. در بدام اندازي حشرات بالغ محركهاي غذايي، بينايي و جنسي به كار         مي روند.تله هاي Mcphail با پروتئين هيدروليزات براي رديابي در سطح وسيع به كار مي روند. استفاده از تله هاي رنگي در داخل سايبان درخت، مگس زيتون را جذب مي كند. اين حشره به رنگ زرد بيش از ساير رنگها جلب و به رنگ زرد منعكس كننده 500 تا 520 نانومتر بيشتر جلب خواهد شد.نمونه برداري از ميوه ها اطلاعات مستقيمي درباره خسارت مگس زيتون و همچنين اطلاعاتي در مورد اندازه جمعيت و تركيب آن ارائه مي دهد.عمده فعاليتهاي انجام شده در ايران در سال 84 :1-  در سال 1384 انجام عمليات رديابي و مبارزه با آفت با نظارت كارشناسان سازمان حفظ نباتات با تدارك 459900 عدد تله و نصب 374129 عدد تله جلب كننده _ كشنده و توزيع 9504 ليتر پروتئين هيدروليزات (تركيب جلب كننده حشرات بالغ) و انجام عمليات رديابي در سطحي معادل 17639 هكتار از باغات زيتون صورت گرفت كه در سطحي معادل 12715 هكتار تعداد 78 عدد تله فرموني موجود به مناطق زيتون خيز كشور جهت رديابي آفت ارسال گرديد.2-  به منظور ايجاد خلل در چرخه زندگي آفت و كاهش ميزان حشرات انتقالي به سال بعد (سال جاري) و در نهايت كاستن از ميزان خسارت در نسل هاي آتي مقدار 1665244 كيلوگرم ميوه زيتون آفت زده جمع آوري و تحويل كارخانجات روغن كشي گرديد.3-  به منظور جلوگيري از شيوع و گسترش آفت، اعمال دقيق مقررات قرنطينه گياهي و ممانعت از خروج ميوه و اندامهاي گياهي از مناطق آفت زده به ساير مناطق پست هاي قرنطينه در مبادي خروجي استانهاي آلوده فعال شد.4-    جهت شكار انبوه آفت مقدار 616 ليتر مالاتيون در اختيار استانهاي آلوده قرار گرفت.5-  برنامه ريزي زمان بندي شده جهت اجراي مبارزه تلفيقي با آفات مناسب با شرايط محيطي و بيولوژي آفت واعلام به استانهاي درگير جهت اجرا.6-   منظور نمودن تعداد 54 ايستگاه كنترل آفت با استفاده از تله هاي سطلي و پروتئين هيدروليزات و 12 دستگاه ويژه جهت بررسي تغييرات جمعيت آفت با استفاده از فرمون اختصاصي مگس زيتون در استانهاي آلوده و ارسال فرمون به ساير استانها جهت رديابي آفت مذكور.7-   توزيع تعداد 400 كپسول فرموني از سوي سازمان حفظ نباتات و 758000 تله سطلي و 52000 ليتر پروتئين هيدروليزات و 4550 ليتر مالاتيون از سوي سازمانهاي جهاد كشاورزي استانهاي كشور جهت انجام عمليات رديابي و كنترل آفت و در اختيار قراردادن به باغداران .8-    اقدام جهت خريد ده تن پروتئين هيدروليزات وارداتي از شركت  Agrisense انگلستان .9-    تخصيص ده تن حشره كش ديمتوات به استانهاي گيلان و قزوين جهت عمليات Bait spray .10-  انجام عمليات Mass Trapping  در كليه باغات برداشت نشده و  Bait sprayدر باغاتي كه آلودگي بالايي دارند.11-  در نظر گرفتن دو پايلوت در مناطق قزوين و زنجان جهت آزمايش تله هاي  Eco Trap    .

 

 

 
< بعد   قبل >
 
  Advertisement